سیاه شدن طلا یا کدر شدن سطح آن لزوماً به این معنی نیست که سرتان کلاه رفته یا طلای تقلبی خریدهاید. در بیشتر موارد، این تغییر رنگ نتیجه یک واکنش شیمیایی کاملاً طبیعی میان آلیاژهای طلا و موادی است که در طول روز با آنها سر و کار دارید. اگر طلای شما هم درخشش روز اول را از دست داده، با چند مرحله ساده و بدون آسیب زدن به فلز میتوانید در خانه تمیزش کنید و جلوی تکرار آن را بگیرید.
چرا طلای اصل سیاه میشود؟
طلای خالص (۲۴ عیار) بسیار نرم است و نمیشود با آن زیورآلات بادوام ساخت. به همین دلیل در ایران و بسیاری از کشورها، طلا با فلزاتی مثل مس، نقره و روی ترکیب میشود تا عیار ۱۸ پیدا کند. در این ترکیب، ۷۵ درصد کل قطعه از طلای خالص است و ۲۵ درصد بقیه را فلزات کمکی تشکیل میدهند. طلای خالص هرگز اکسید یا سیاه نمیشود؛ این نقره و مس موجود در طلای ۱۸ عیار هستند که در شرایط خاص واکنش میدهند.
مهمترین عواملی که باعث تیره شدن طلا یا ایجاد لکه روی آن میشوند عبارتاند از:
- عرق و اسیدیته پوست: ترشحات طبیعی پوست در افراد مختلف متفاوت است. اسید اوریک و تعریق زیاد، بهویژه در فصلهای گرم، فلز مس درون طلا را اکسید میکند و حتی ممکن است ردی سبز یا سیاه روی پوست جا بگذارد.
- لوازم آرایشی و بهداشتی: کرمهای مرطوبکننده، عطر، تافت مو و لوسیونها ترکیباتی دارند که وقتی روی طلا مینشینند، لایهای کدر و چرب ایجاد میکنند که گردوغبار را به خود جذب میکند.
- کلر آب استخر: کلر یکی از دشمنان اصلی آلیاژهای طلاست. تماس مداوم با کلر باعث شکنندگی ساختار طلا و کدر شدن شدید آن میشود.
- مواد شوینده خانگی: وایتکس، مایع سفیدکننده و تمیزکنندههای قوی سطوح، سطح طلا را لکهدار و گاهی به رنگ تیره یا قرمز متمایل میکنند.
قبل از دست زدن به طلا: بررسی نوع آلودگی
پیش از اینکه شروع به شستن طلا کنید، قطعه را زیر نور کافی بررسی کنید تا متوجه شوید با چه چیزی طرف هستید:
- جرم و چربی معمولی: طلا فقط درخشش قبلی را ندارد و در درزها و پشت نگینها چربی خاکستری یا سفید نشسته است.
- سیاهی یا قرمزی سطحی: نقاطی از طلا تیرهتر شدهاند که نشانه اکسید شدن فلزات پایه بر اثر تماس با رطوبت یا عرق است.
- سفید شدن ناگهانی بخشی از طلا: این نشانه بسیار خطرناک است و نشان میدهد طلا با جیوه (مثلاً از دماسنج شکسته یا برخی پمادهای پوستی) تماس پیدا کرده است. در این شرایط طلا شکننده میشود و نباید در خانه دستکاری شود.
- وجود سنگهای قیمتی: اگر انگشتر یا گردنبند شما سنگهای حساسی مثل فیروزه، مروارید یا زمرد دارد، نباید از آب گرم یا غوطهور کردن طولانی در آب استفاده کنید؛ چون این سنگها متخلخل هستند و آسیب میبینند.
روش کمخطر تمیز کردن طلا در خانه
بهترین، کمهزینهترین و بیخطرترین راهکار برای برگرداندن جلای طلا، استفاده از صابون یا مایع ظرفشویی ملایم است. برای این کار به هیچ محلول اسیدی یا ماده شیمیایی تندی نیاز ندارید.
- آمادهسازی ظرف شستشو: داخل یک کاسه کوچک، آب ولرم بریزید و چند قطره مایع ظرفشویی ملایم به آن اضافه کنید. آب نباید خیلی داغ یا جوش باشد.
- خیساندن طلا: قطعه طلا را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه داخل محلول بگذارید تا چربیها و آلودگیهای انباشتهشده نرم شوند. اگر طلا مروارید دارد، آن را درون آب رها نکنید؛ فقط با یک پارچه آغشته به کف تمیزش کنید.
- برس کشیدن بسیار ملایم: با یک مسواک فوقالعاده نرم (کودک) شیارها، زنجیرها و لایههای پنهان طلا را بهآرامی تمیز کنید. فشار دست را کم نگه دارید تا روی طلا خط نیفتد.
- آبکشی کامل: طلا را با آب ولرم تمیز بشویید. حتماً راه آب سینک را ببندید یا طلا را داخل یک صافی کوچک بگیرید تا احتمال سر خوردن و افتادن آن در چاه صفر شود.
- خشک کردن با دستمال میکروفایبر: طلا را با یک دستمال لطیف و بدون پرز خشک کنید. از دستمال کاغذی زبر استفاده نکنید، چون برادههای چوب دستمال کاغذی روی طلای صیقلی خشهای ریز میاندازند.
اشتباهات رایجی که به طلا آسیب میزند
بسیاری از پیشنهادهایی که در اینترنت برای براق کردن طلا میبینید، در درازمدت ارزش و سلامت زیورآلات شما را از بین میبرند:
- استفاده از خمیردندان: ذرات ساینده خمیردندان لعاب صیقلی طلا را میخراشند و سطح براق را مات میکنند.
- جوش شیرین و نمک: این مواد اگر به شکل پودر روی طلا مالیده شوند، درست مثل سمباده عمل میکنند و لایه نازکی از طلا را برمیدارند.
- سفیدکننده و وایتکس: ترکیبات کلردار پیوند بین مولکولهای آلیاژ را سست میکنند و لحیمکاریهای زنجیر یا پایههای نگهدارنده نگین را میشکنند.
چه کارهایی مانع کدر شدن دوباره طلا میشود؟
سیاه شدن طلا نتیجه انتخابهای روزمره ما در نگهداری از زیورآلات است. با رعایت چند نکته ساده، نیاز به تمیزکاری مداوم به حداقل میرسد:
طلا باید آخرین چیزی باشد که قبل از خروج از خانه میپوشید و اولین چیزی باشد که هنگام برگشت درمیآورید. اجازه دهید عطر و کرم دست کاملاً جذب پوست شوند و بعد انگشتر و دستبند را دست کنید. موقع آشپزی، شستن ظرف و کار با مواد تمیزکننده، انگشترهای خود را کنار بگذارید. همچنین بهتر است هر قطعه طلا را در یک کیسه پارچهای یا جعبه جداگانه نگهداری کنید تا سایش مداوم آنها به هم باعث خراشیدگی نشود.
چه زمانی باید به طلاساز مراجعه کنیم؟
اگر طلا با مواد شیمیایی صنعتی یا جیوه تماس داشته و سفید یا شکننده شده است، به هیچ عنوان آن را نسابید و حرارت ندهید؛ حرارت دادن جیوه گازهای بسیار سمی تولید میکند و این کار فقط باید در کارگاه و با تهویه مخصوص انجام شود.
همچنین اگر خطوخشهای عمیقی روی طلا افتاده یا تیرگی با شستشوی ملایم برطرف نمیشود، طلا به «پرداخت و آبکاری» نیاز دارد. طلاسازها با دستگاه پولیش لایهای میکرونی از روی طلا برمیدارند و با آبکاری مجدد (بهویژه برای طلای سفید که به روکش رودیوم نیاز دارد) درخشش اولیه را برمیگردانند. این کار سالی یک بار یا هر دو سال یکبار کافی است، چون تکرار بیش از حد آن باعث کاهش جزئی وزن طلا میشود.
پرسشهای متداول
آیا سیاه شدن پوست زیر انگشتر طلا به معنی بیکیفیت بودن آن است؟
خیر. این مسئله معمولاً به واکنش تعریق اسیدی پوست یا مواد آرایشی با مس موجود در طلای ۱۸ عیار برمیگردد و نشانه تقلبی بودن طلا نیست.
آیا الکل برای ضدعفونی کردن طلا مضر است؟
الکل معمولی به طلای بدون سنگ آسیبی نمیزند و چربی را حل میکند، اما برای سنگهای طبیعی و چسبهای نگهدارنده نگین مضر است و نباید روی آنها زده شود.
چرا طلای سفید بعد از مدتی زرد یا تیره میشود؟
طلای سفید در اصل همان طلای زرد است که با فلزات سفید ترکیب شده و در پایان با فلز رودیوم آبکاری میشود. با گذشت زمان و اصطکاک، لایه رودیوم از بین میرود و رنگ زیرین طلا خود را نشان میدهد که با آبکاری مجدد در طلاسازی حل میشود.
💬 نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده.