
مشتری قدیمیات زنگ زده و میگوید این سفارش را با یک چک ۹۰ روزه حساب میکند. رابطه کاریتان هم چند ساله است. قبول کنی یا نه؟ قبلاً جواب این سؤال بیشتر به اعتماد و شناخت طرف برمیگشت؛ اما حالا یک عامل دیگر هم وارد ماجرا شده: چک دیگر فقط یک برگه نیست که امضا شود و برود داخل کشو. ثبت شدنش در سامانه، انتقالش، وضعیتش و حتی امکان استعلامش، همه چیز را عوض کرده است.
این تغییر مهم برای کسبوکارها یک پیام ساده دارد: چک را باید مثل یک تعهد ثبتشده ببینی، نه مثل پول نقد. همین نگاه، تصمیمگیری را کمی سختتر میکند، اما ریسک را هم قابلدیدنتر. اگر قبل، هنگام و بعد از دریافت چک چند کار مشخص را انجام بدهی، کمتر غافلگیر میشوی.
قبل از هر چیز: چک از یک برگه به یک تعهد ثبتشده تبدیل شده
در گذشته خیلی از کسبوکارها چک را با پشتنویسی ساده از این دست به آن دست میکردند. اما در قانون جدید چک، ثبت در سامانه صیاد جای بخش زیادی از همان روشهای سنتی را گرفته است. یعنی چک باید در سامانه ثبت شود، انتقالش هم در سامانه انجام شود و طرف مقابل بتواند وضعیت آن را استعلام کند.
برای یک فروشنده یا پیمانکار، این یعنی نمیشود فقط به ظاهر چک، مهر و امضا و قول مشتری اکتفا کرد. باید ببینی چک در سامانه ثبت شده یا نه، به نام چه کسی ثبت شده و آیا با مشخصات کسی که چک را به تو میدهد میخواند یا نه. اگر چک ثبت نشده باشد یا انتقالش در سامانه انجام نشود، ممکن است بعداً برای وصول و پیگیری به مشکل بخوری. اینجا دیگر «اعتماد» کافی نیست؛ باید مدرک و ثبت هم داشته باشی.
قبل از قبول چک: تصمیم دشوار را به چکلیست تبدیل کن
وقتی چک روی میز است، هیجان سفارش و رابطه قدیمی میتواند تصمیم را خراب کند. قبل از گفتن «باشه» این موارد را جدا بررسی کن:
- هویت صادرکننده: چک به نام همان کسی ثبت شده که میخواهد چک را به تو بدهد؟ شماره تماس و کد ملی و مشخصات حساب با طرف مقابل میخواند؟
- وضعیت ثبت چک: در سامانه صیاد ثبت شده؟ برای چه مبلغ و چه تاریخی؟ آیا هنوز قابل انتقال یا وصول است؟
- سابقه برگشت: صادرکننده قبلاً چک برگشتی داشته؟ این را میتوانی از سامانه یا بانک استعلام بگیری. سابقه بد به معنی رد قطعی نیست، اما باید جدی گرفته شود.
- توان پرداخت: فقط به قول مشتری تکیه نکن. گردش حساب، سابقه همکاری، اندازه سفارش و شرایط بازار را کنار هم بگذار. چک ۹۰ روزه یعنی ریسک ۹۰ روزه.
- همخوانی سررسید با چرخه نقدی: اگر باید همان ماه حقوق کارکنان را بدهی، چک دو ماه دیگر به دردت نمیخورد. سررسید چک باید با نیاز نقدی کسبوکارت جور باشد.
- تضمین برگشت: اگر چک برگشت خورد، چه کار میکنی؟ قرارداد چه میگوید؟ ضمانتنامه یا سفته یا پرداخت مرحلهای داری؟
یک نکته ساده اما مهم: چک را با کل مبلغ سفارش یکی نکن. اگر میتوانی بخشی نقدی و بخشی چکی بگیر. این کار هم ریسک را کم میکند هم جریان نقدیات را زنده نگه میدارد.
هنگام دریافت: همانجا این کارها را انجام بده
وقتی تصمیم گرفتی چک را قبول کنی، کار تمام نشده. همان لحظه باید چند کار را انجام بدهی تا چک واقعاً به نام تو و به نفع تو ثبت شده باشد.
- استعلام و تطبیق: در سامانه صیاد یا اپلیکیشن بانک، وضعیت چک را ببین. مبلغ، تاریخ، نام صادرکننده و نام دریافتکننده را با چک کاغذی تطبیق بده.
- ثبت انتقال یا تأیید دریافت: اگر چک از دست کسی به تو منتقل میشود، انتقال باید در سامانه ثبت شود. پشتنویسی تنها کافی نیست. اگر هم چک مستقیم به نام تو صادر شده، دریافت و تأییدش را در سامانه انجام بده.
- رسید و تصویر بگیر: از چک، رسید انتقال، پیامک تأیید و مشخصات طرف مقابل یک نسخه نگه دار. بعداً اگر اختلافی پیش آمد، همینها کارت را راه میاندازد.
- در حسابها درست ثبت کن: چک دریافتنی پول نقد نیست. آن را در سیستم حسابداری به عنوان چک دریافتنی ثبت کن و سررسیدش را در تقویم مالی بگذار.
- به مشتری یادآوری کن: چند روز قبل از سررسید، محترمانه یادآوری کن که موجودی حسابش را تأمین کند. این کار هم ریسک برگشت را کم میکند هم رابطه را خراب نمیکند.
اگر چک در سامانه ثبت نشده بود یا انتقالش انجام نشد، آن را به عنوان یک چک معمولی و مطمئن قبول نکن. اول وضعیت را روشن کن، بعد سفارش را تحویل بده.
بعد از دریافت: تا روز سررسید چک را رها نکن
بعضی کسبوکارها چک را میگیرند و میگذارند کنار. بعد در روز سررسید میبینند خبری نیست. در حالی که چک یک تعهد زماندار است و باید تا آخر دنبالش باشی. چند روز قبل از سررسید وضعیت حساب صادرکننده را بررسی کن، با مشتری هماهنگ کن و اگر نشانهای از مشکل دیدی، برنامه جایگزین داشته باش.
اگر چک برگشت خورد، فقط با عصبانیت و تماس تلفنی پیش نرو. گواهی عدم پرداخت بگیر، مدارک را جمع کن و مهلتهای قانونی پیگیری را از بانک یا یک وکیل بپرس. چک برگشتی فقط پول از دست رفته نیست؛ وقت، انرژی و اعتبار کسبوکار هم میبرد. برای همین بهتر است از اول جلوی چک مشکوک را بگیری تا بعد بخواهی دنبال وصولش بدوی.
اگر خودت چک صادر میکنی، ماجرا دو طرفه است
این تغییر فقط برای دریافتکننده چک نیست. اگر تو چک صادر میکنی، باید بدانی طرف مقابل چک تو را جدی نمیگیرد مگر اینکه در سامانه ثبت شده باشد. ثبت به موقع، تأمین موجودی و هماهنگی با مشتری، اعتبار تو را حفظ میکند. چک بیمحل یا چک ثبتنشده، فقط یک مشکل حقوقی نیست؛ به اعتبار کسبوکارت هم ضربه میزند و ممکن است دسترسیات به خدمات بانکی و همکاریهای آینده را سخت کند.
از طرف دیگر، چک برای صادرکننده یک ابزار مدیریت نقدینگی است. اگر بدانی چه تاریخی باید پرداخت کنی، میتوانی پول را جایی پارک کنی که در سررسید در دسترس باشد. اما اگر چک را به عنوان راهی برای عقب انداختن پرداخت ببینی، همان چک میتواند به یک بحران اعتباری تبدیل شود.
این تغییر برای چه کسبوکارهایی بیشتر مهم است؟
هر کسبوکاری که با چک کار میکند، درگیر این تغییر شده است؛ اما بعضیها بیشتر آسیب میبینند. فروشندگان عمده که مبلغ سفارششان بالاست، پیمانکارانی که پرداختشان مرحلهای است، تعمیرکارها و خدماتیهایی که چک ۶۰ یا ۹۰ روزه میگیرند، و کسبوکارهایی که با مشتری تازه کار میکنند. در این موقعیتها، یک چک برگشتی میتواند چند ماه جریان نقدی را قفل کند.
در مقابل، کسبوکارهایی که چک را فقط برای مبالغ کوچک و مشتریان قدیمی میگیرند هم نباید خیالشان راحت باشد. قانون جدید چک ریسک را حذف نکرده؛ فقط آن را قابلبررسیتر کرده. هنوز هم مشتری میتواند حسابش را خالی کند، چک برگشت بخورد یا انتقال در سامانه درست انجام نشود. تفاوت این است که حالا اگر بررسیهای ساده را انجام بدهی، زودتر میفهمی چه خبر است.
تصمیم نهایی: چک را اعتبار ببین، نه پول نقد
برگردیم به همان مشتری قدیمی و چک ۹۰ روزه. جواب همیشه «نه» یا همیشه «بله» نیست. جواب درست به این بستگی دارد که چک در سامانه ثبت شده باشد، انتقالش درست انجام شود، سررسیدش با جریان نقدی تو بخواند و برای برگشتش برنامه داشته باشی. اگر این چهار مورد روشن باشد، چک میتواند یک ابزار عادی فروش باشد. اگر نباشد، قبول کردنش بیشتر شبیه قمار است تا تصمیم کسبوکار.
قانون جدید چک این را عوض کرده که دیگر نمیتوانی فقط به ظاهر چک و رابطه قدیمی تکیه کنی. باید قبل از قبول، هنگام دریافت و بعد از آن، کارهای مشخصی انجام بدهی. همین چند کار ساده، تفاوت بین یک چک سالم و یک دردسر چندماهه است.
💬 نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده.