درست در لحظهای که به ریتم خوبی در دویدن رسیدهاید و تنفستان منظم شده، ناگهان دردی تیز، تیرکشنده و آزاردهنده زیر دندهها یا در بخش راست یا چپ شکم شروع میشود. این حس ناخوشایند که در اصطلاح ورزشی به آن «کرامپ یا تیر کشیدن گذرا» میگویند، یکی از شایعترین دردهایی است که هم دوندگان تازهکار و هم ورزشکاران باسابقه تجربه میکنند. برای خیلیها این سؤال پیش میآید که این درد نشانه یک مشکل جدی داخلی است یا صرفاً واکنش طبیعی بدن به فشار تمرین؟
ریشه این درد تیز از کجاست؟
تیر کشیدن پهلو در حین تمرین هوازی معمولاً یک علت منفرد و قطعی ندارد، بلکه نتیجه ترکیب چند عامل مکانیکی و فیزیولوژیکی در بدن است. شناخت این عوامل کمک میکند بهجای ترسیدن، بهدرستی منشأ آن را مدیریت کنید:
- کاهش خونرسانی و اسپاسم پرده دیافراگم: هنگام دویدن، نیاز عضلات پا به خون و اکسیژن بهشدت بالا میرود. دیافراگم (عضله اصلی تنفس) هم با سرعت زیادی کار میکند. اگر تنفس سطحی باشد، به این بخش خون کافی نمیرسد و با یک اسپاسم دردناک واکنش نشان میدهد.
- اصطکاک در دیواره شکم (تحریک پریتوئن): دو لایه پرده شکمی وجود دارد که هنگام حرکت روی هم میلغزند. پر بودن معده یا کمبود مایعات روانکننده بین این لایهها باعث سایش و درد تیز موضعی میشود.
- فشار به رباطهای نگهدارنده اندامهای داخلی: کبد در سمت راست و طحال در سمت چپ قرار دارند و با رباطهایی به دیافراگم متصلاند. حرکت بالا و پایین بدن موقع دویدن به این رباطها کشش ناگهانی وارد میکند؛ به همین دلیل است که درد بیشتر در سمت راست حس میشود.
- تغذیه نامناسب و مایعات سنگین قبل از شروع: مصرف نوشیدنیهای خیلی شیرین یا خوردن وعدههای غذایی چرب و حجیم نزدیک به زمان دویدن، معده را سنگین میکند و هضم ناقص باعث کشش احشایی میشود.
قبل از شروع دویدن؛ چطور از بروز درد پیشگیری کنیم؟
بیشتر مواردی که به درد پهلو ختم میشوند، نتیجه خطاهایی هستند که پیش از شروع تمرین رخ دادهاند. رعایت این موارد احتمال غافلگیر شدن با این درد را بسیار پایین میآورد:
تنظیم فاصله غذا تا تمرین: حداقل دو ساعت بین وعده غذایی اصلی و دویدن فاصله بگذارید. اگر نیاز به یک میانوعده انرژیبخش دارید، چیزی سبک و کمفیبر مانند یک موز کوچک را دستکم ۴۵ دقیقه قبل میل کنید. از خوردن آبمیوههای صنعتی غلیظ یا نوشیدنیهای حاوی قند بالا دقیقاً قبل از دویدن خودداری کنید.
گرم کردن پویا بهویژه در بالاتنه: گرم کردن فقط مخصوص پاها نیست. انجام چرخشهای ملایم تنه، کشش عضلات بیندندهای و فعالسازی تنفس دیافراگمی، بدن را برای تغییر ریتم تنفس آماده میکند.
آبرسانی پیوسته، نه ناگهانی: نوشیدن یکباره مقدار زیادی آب دقیقاً قبل از خروج از خانه، معده را سنگین میکند. آب را به مقدار کم و با فاصلههای منظم در طول روز بنوشید.
هنگام دویدن؛ اگر درد سراغمان آمد چه کار کنیم؟
وقتی درد احساس شد، تقلا برای نادیده گرفتن آن معمولاً فقط شدت تیر کشیدن را بیشتر میکند. این اقدامها در همان لحظه میتواند گرفتگی را مهار کند:
- سرعت را کم کنید و راه بروید: به محض شروع سوزش، دویدن را به پیادهروی سریع یا آرام تبدیل کنید. شوک ضربهای را از ستون فقرات و دیافراگم بردارید.
- الگوی تنفس را عوض کنید: بیشتر افراد روی پایی که درد دارد عمل بازدم را انجام میدهند که فشار را بالا میبرد. تمرکز کنید تا هنگام پایین آمدن پای مخالف بازدم را بهطور کامل و از لبهای جمعشده بیرون بدهید. دم عمیق شکمی بگیرید، نه تنفس کوتاه سینهای.
- فشار ملایم روی نقطه درد: با دو یا سه انگشت بهآرامی روی نقطهای که تیر میکشد فشار دهید و تنه را کمی به جلو خم کنید تا تنش عضله کمتر شود.
- کشش آرام بالاتنه: دست سمتی را که درد میکند بالای سر ببرید و بالاتنه را به سمت مخالف متمایل کنید تا عضلات پهلو باز شوند.
پس از پایان تمرین؛ چه رفتاری طبیعی است و چه چیزی نیست؟
در حالت استاندارد، درد تیر کشیدن پهلو چند دقیقه بعد از متوقف شدن تمرین و با بازگشت ریتم تنفس به حالت عادی، کاملاً ناپدید میشود. در این حالت جای هیچگونه نگرانی نیست و با اصلاح سبک تنفس و تغذیه در نوبتهای بعد برطرف خواهد شد.
اگر درد با نشستن و استراحت آرام شد اما احساس کوفتگی خفیفی در عضلات شکم باقی ماند، این ناشی از اسپاسم موقت بوده و ظرف چند ساعت برطرف میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه درد پهلو در ورزش معمولاً خوشخیم و بیخطر است، اما علائمی وجود دارند که نباید آنها را با تیر کشیدن ساده اشتباه گرفت و نیازمند بررسی پزشکی هستند:
- دردی که پس از متوقف کردن کامل تمرین و گذشت بیش از چند ساعت همچنان با شدت ادامه دارد.
- دردی که بدون ورزش و در زمان استراحت هم خودبهخود ظاهر میشود.
- درد ناگهانی که به سمت شانه چپ، قفسه سینه یا فک منتشر میشود و همراه با تنگی نفس، تهوع یا تعریق سرد است (نیازمند رسیدگی فوری اورژانسی).
- وجود تب، ادرار تیره یا حساسیت شدید با لمس دیواره شکم پس از تمرین.
پرسشهای متداول
آیا تیر کشیدن پهلو نشانه نارسایی کبد یا کلیه است؟
خیر؛ در اکثر قریببهاتفاق موارد ورزشی، این درد منشأ عضلانی و ناشی از درگیری دیافراگم یا رباطهای متصل به آن است و ارتباطی با بیماریهای زمینهای کبد ندارد.
چرا این درد در افراد تازهکار بیشتر پیش میآید؟
عضلات تنفسی و میانتنه افراد تازهکار هنوز استقامت کافی برای کنترل تنفس پایدار در فشارهای بالا را پیدا نکردهاند. با بالا رفتن آمادگی جسمانی، وقوع این درد بهمرور کمتر میشود.
آیا استفاده از کمربند لاغری یا شکمبند مانع از تیر کشیدن پهلو میشود؟
خیر؛ بستن محکم شکم دامنه حرکتی دیافراگم را محدود کرده و مانع از تنفس عمیق شکمی میشود که این امر خود میتواند احتمال اسپاسم و درد را افزایش دهد.
💬 نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده.